Yapay Zekâ Çağında Okul Seçimi: Veli Artık Neyi Sormalı?

Çocuğunuzun bugün ezberlediği pek çok şeyi bir sohbet uygulaması saniyeler içinde söylüyor. Bu, bilginin değersizleştiği anlamına gelmiyor; ama okulun ne için var olduğu sorusunu değiştirdi. Veli de haklı olarak yeni sorular soruyor: bu okul çocuğumu yapay zekânın yerini alacağı bir işe mi hazırlıyor, yoksa onu kullanacağı bir işe mi?

“Yapay zekâ eğitimi veriyoruz” cümlesi tek başına hiçbir şey söylemez

Bu cümle bugün neredeyse her okulun tanıtımında var. Ama arkasında üç çok farklı şey olabilir: okulun kendi işlerinde yapay zekâ kullanması (yoklama, sınav analizi), öğretmenin derste yapay zekâdan yararlanması ya da çocuğun yapay zekâyı bir araç olarak öğrenmesi. Veli için değerli olan üçüncüsüdür; tanıtımda en çok anlatılan ise genellikle birincisidir.

Ayırt eden dört soru

Birincisi: Bu ders müfredatta mı, kulüpte mi? Kulüp gönüllüdür ve öğretmen ayrılınca biter; müfredattaki ders kalır. İkincisi: Haftada kaç saat ve hangi sınıflarda? “Tüm kademelerde” cevabı çoğu zaman “belirli bir programı yok” demektir. Üçüncüsü: Geçen yıl bu derste ne üretildi — görebilir miyim? Somut bir öğrenci projesi gösteremeyen okul, dersi anlatmıştır ama yaptırmamıştır. Dördüncüsü: Öğretmeni kim, hangi alandan geliyor?

Yapay zekânın asıl sınavı: okulun dürüstlük politikası

Asıl ayırt edici soru şudur: Öğrenci ödevini yapay zekâyla yaparsa okulun kuralı nedir? Bu sorunun net bir cevabı olan okul, konuyu gerçekten düşünmüştür. “Yasak” diyen okul sorunu ertelemiştir, “serbest” diyen okul hiç düşünmemiştir. İyi cevap ikisinin arasındadır: hangi işte kullanılabileceği, nasıl kaynak gösterileceği ve hangi işin elle yapılacağı yazılıdır.

Değeri artan beceriler, değeri düşenler

Yapay zekânın kolayca ürettiği şeylerin okuldaki ağırlığı azalmalı: biçimsel kompozisyon, tanım ezberi, tek doğru cevaplı işlem tekrarı. Değeri artan şeyler ise sınıfta ölçülmesi zor olanlar: bir metnin doğru olup olmadığını anlamak, veriyi okumak, sözlü savunma, ekip içinde üretim ve el becerisi. Okul gezisinde bunlara ne kadar yer ayrıldığına bakın.

Bir uyarı: teknoloji akademik başarının yerine geçmez

Robotik atölyesi güçlü olan bir okulun matematik ve okuma-anlama tarafı zayıfsa, çocuk hiçbirinde derinleşemez. Yapay zekâyı verimli kullanmanın ön koşulu, verilen cevabın doğru olup olmadığını anlayacak temel bilgidir. Teknoloji tarafına bakarken akademik tarafı da mutlaka ölçün.

Öğrenci Atlası’nda okulların yapay zekâ, robotik-kodlama, STEM ve tasarım atölyesi tarafını kurumun kendi sitesindeki metinden, kanıt cümlesiyle birlikte çıkarıyoruz — beyan formundan değil. Ana sayfadaki “Okul seçerken veliler neye bakıyor?” şeridinden bu özelliği gerçekten sunan okulların listesine geçebilirsiniz.